Hronologija rata 1992god.

REFERENDUM - ULOGA TZV. JNA I AGRESIJA NA BiH...

Završne pripreme srpskih snaga u BiH za početak rata – Referendum za nezavisnost BiH - Početak rata u BiH – Bitka za Sarajevo – Masovni zločini srpskih snaga na području Bosanske krajine – Uloga tzv. JNA – Odluke koje su dovele do uspostave tzv. Hrvatske zajednice Herceg Bosne

01. januar 1992.

• Butros Butros Gali stupio na dužnost generalnog sekretara Ujedinjenih nacija.
• Januara 1992 Predsjedništvo SFRJ, bez prisustva predstavnika Slovenije, Hrvatske, BiH i Makedonije istupa sa stavom da će: »Armija (JNA) prvo, ako treba i upotrebom sile, omogućiti miran rasplet jugoslavenske krize i drugo, da svim narodima Jugoslavije koji žele da žive u zajedničkoj državi, kao i onima koji to ne žele, omogućiti da na što mirniji, demokratski način, to i ostvare«.

02. januara 1992.

• Na samitu u Sarajevu, pod okriljem Ujedinjenih nacija, potpisan sporazum o obustavi vatre u Republici Hrvatskoj. Sukobljene strane prihvatile su koncept mirovnih operacija Ujedinjenih nacija na predlog ličnog izaslanika generalnog sekretara UN-a Sajrusa Vensa. Srpske snage su zadržale kontrolu nad jednom trećinom teritorija Republike Hrvatske.
• Nakon potpisivanja sporazuma o obustavi vatre u Hrvatskoj dio jedinica JNA iz Hrvatske dislocira se u BiH pretežno na područja Bosanske Krajine, Tuzle, Dervente i Brčkog. Premještaj jedinica izvršen je bez saglasnosti Predsjedništva BiH što je ocijenjeno kao akt agresije na BiH. Ukupni efektivi jedinica JNA raspoređenih u BiH iznosili su između 90 000 i 100 000 naoružanih vojnika, 750 do 800 tenkova 1000 oklopnih borbenih vozila, oko 4000 artiljerijskih oruđa, 100 borbenih aviona i 50 helikoptera. Najveći dio dislocirane tehnike i ljudstva kasnije je stavljen u funkciju oružanog napada na BiH. Veći dio oruđa i oružja preuzele su paravojne formacije SDS-a koje su potom formirale Vojsku Republike Srpske. Do 19 marta 1992 godine srpskim snagama u BiH podijeljeno je 200 tenkova, 150 oklopnih borbenih vozila, 400 artiljerijskih oruđa, 800 minobacača i bestrzajnih topova. General JNA Veljko Kadijević u knjizi »Moje viđenje raspada« ističe da je JNA u BiH bitno pomogla da Vojska Republike Srpske, koju je JNA stavila na noge »oslobodi srpske teritorije, zaštiti srpski narod i stvori povoljne vojničke preduslove za ostvarenje interesa i prava srpskog naroda u BiH političkim sredstvima u mjeri i uslovima koje to međunarodne okolnosti budu dozvoljavale«. JNA je, prema Kadijeviću, predstavljala osnovu iz koje su formirane tri vojske: »Vojska Savezne Republike Jugoslavije, Vojska Republike Srpske i Vojska Republike Srpske Krajine.
• U Sarajevu obrazovana komanda Druge vojne oblasti JNA. Pod komandu 2 vojne oblasti stavljene su 91 bosanska i petnaest okupiranih općina u Republici Hrvatskoj. Ostalih 18 bosanskohercegovačkih općina stavljene su pod novoformiranu komandu 4 vojne oblasti sa sjedištem u Podgorici.

18. januar 1992.

• Održan sveti arhijerijski sabor Srpske pravoslavne crkve na kojem je potvrđen militantni stav ove vjerske institucije. Crkva je potvrdila da ne priznaje granice država, odnosno republika SFRJ određene AVNOJ-em (Antifašističko vijeće narodnog oslobođenja Jugoslavije).

07. februar 1992.

• U selu Mehurići (07 i 08 februara) kod Travnika održano je vojno savjetovanje komandanata sedam regionalnih štabova i dijela Glavnog štaba Patriotske lige BiH. Na savjetovanju je sagledan dostignuti nivo priprema za otpor. Usvojen je stav da vojna organizacija bude na istim principima na kojim je organizirana Teritorijalna odbrana RBiH. Jedan od zaključaka je da se u pismenoj formi uradi jedinstvena odluka i direktiva za odbranu Republike BiH. Na savjetovanju su, među ostalima, učestvovali Hasan Čengić, Meho Karišik, Sefer Halilović, Rifat Bilajac i Zićro Suljević, aktivisti SDA (Stranke demokratske akcije).

15. februar 1992.

• Generalni sekretar UN-a Butros Gali predložio osnivanje mirovnih snaga za provođenje Vensovog plana.

21. februara 1992.

• Rezolucijom 743 Vijeća sigurnosti UN-a uspostavljene Zaštitne snage Ujedinjenih nacija (UNPROFOR) za provođenje Vensovog plana. Rezolucijom predviđeno da vojnici UNPROFOR-a patroliraju i na ograničenom prostoru Bosne i Hercegovine u pograničnim područjima koja gravitiraju Republici Hrvatskoj.

29. februar 1992.

• U BiH (29 februara i 01 marta) održan referendum za nezavisnost republike. 64% građana BiH na referendumu se izjasnilo za suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu.

03. mart 1992.

• Ekstremni Srbi, pod vođstvom SDS-a, na više lokacija postavili barikade u Sarajevu. Barikade su postavljene na zamišljenim granicama »srpskog Sarajeva«. Sljedeći dan barikade su uklonjenje intervencijom Ministarstva unutrašnjih poslova BiH i građana Sarajeva.
• SDS i JNA intenziviraju naoružavanje građana srpske nacionalnosti u BiH.
04. mart 1992.

• U Sarajevu, Zenici, Mostaru, Tuzli, Doboju, Konjicu, Višegradu, Bugojnu i drugim mjestima u BiH održani masovni mitinzi za mir. JNA i paravojne formacije SDS-a u Sarajevu otvorili vatru na demonstrante.

13. mart 1992.

• U Sarajevu postavljen Glavni štab UNPROFOR-a. U to vrijeme se na Sarajevo gledalo kao na neutralno mjesto (u kontekstu sukoba u Hrvatskoj) te je postojala nada da će prisustvo UNPROFOR-a u Bosni i Hercegovini predstavljati stabilizirajući faktor.
• Polovinom marta počele borbe u Bosanskom Brodu, Goraždu i na istočnim prilazima Neuma. Na većini saobraćajnica u BiH postavljene barikade.

20. mart 1992

• Komandant Druge vojne oblasti sa sjedištem u Sarajevu general Milutin Kukanjac podnosi izvještaj Generalštabu JNA u Beogradu. U izvještaju se, između ostalog, daju procjene vojnopolitičke i sigurnosne situacije u BiH. Konstatovana je haotična situacija, razmimoilaženje nacionalnih stranaka SDA (Stranka demokratske akcije), SDS (Srpska demokratska stranka) i HDZ (Hrvatska demokratska zajednica) i ocjenjeno je da su rukovodstvo Srpskog naroda i Srbi u cjelini spremni za rat ako se ne prihvate njihovi uslovi za rješenje krize u BiH. Također se ističe da je JNA podjelila 51 900 komada naoružanja a SDS 17 298 komada te da je samo u Sarajevu, pouzdanim penzionisanim oficirima JNA podjeljeno 300 automatskih pušaka. U izvještaju se potvrđuju akcije premještanja naoružanja i opreme, ali i vojne industrije, na lokacije u BiH sa većinskim srpskim stanovništvom i u Srbiji. Podnesen je i izvještaj o premještanju dijela jedinica JNA na položaje oko Sarajeva.

21. mart 1992.

• Srbi postavljaju barikade u Goraždu, a dan kasnije isto čine i Bošnjaci. Na barikadama dolazi do pucnjave u kojoj je ranjeno 6 Bošnjaka i ubijeno 5 Srba, nakon čega je došlo do pregovora koji nisu urodili plodom.

25. mart 1992.

• Generalštab oružanih snaga SFRJ donio odluku o stavljanju srpskih dobrovoljačkih jedinica pod komandu JNA.

27. mart 1992.

• Proglašena je Republika Srpska Bosna i Hercegovina. Tim činom je formirana paralelna vlast u BiH što dovodi do drastičnog pogoršanja sigurnosne situacije u republici. Tako je zaokružen proces stvaranja srpske paradržave koja će tek u Dejtonu 1995. godine dobiti neki vid međunarodnog priznanja, ali samo u okviru granica samostalne, nezavisne i suverene Bosne i Hercegovine. Rukovodstvo SDS-a nastavilo je proces formiranja srpske teritorijalne odbrane, srpskog ministarstva unutrašnjih poslova i na područjima s većinskim srpskim stanovništvom u BiH suspenduje zakone legalnih organa vlasti BiH.

01. april 1992.

• Artiljerijskoraketne jedinice JNA posjedaju sve ranije pripremljene položaje oko Sarajeva.
• Oklopnomehanizirane jedinice JNA zaposjedaju položaje na brdu Mojmilo u Sarajevu i u širem rejonu prigradskog naselja Lukavica.
• Paravojna »Srpska dobrovoljačka garda« Željka Ražnjatovića-Arkana, u sadejstvu sa JNA, nakon kraćih borbi sa bosanskohercegovačkim patriotima ulazi u Bijeljinu.

03. april 1992.

• Šef Državne službe bezbjednosti Srbije Jovica Stanišić, u direktivi o etničkom čišćenju Bijeljine komandantu Srpske dobrovoljačke garde Željku Ražnjatoviću Arkanu, nalaže da »rukovodioce SDA, muslimanske pripadnike MUP-a i organizatore muslimanskih paravojnih formacija uhapsi i prebaci u Erdut (mjesto u istočnoj Hrvatskoj koje je tada bilo pod okupacijom srpskih snaga), a radi zastrašivanja stanovništva manji deo i strijelja, te da po obavljenom zadatku ukloni tragove i izbjegava međunarodne organizacije i novinare«. Paravojne jedinice Željka Ražnjatovića Arkana uz podršku JNA u Bijeljini su ubile oko 50 Bošnjaka.
04. april 1992.

• Srpska demokratska stranka (SDS) organizuje i postavlja barikade na prilazima Sarajevu i blokira saobraćaj na području gradskog naselja Grbavica.
• Predsjedništvo Bosne i Hercegovine proglasilo neposrednu ratnu opasnost na teritoriji Bosne i Hercegovine. Općinskim štabovima TO dato odobrenje za mobilizaciju jedinica TO zavisno od sopstvene procjene.
• U Sarajevu održane antiratne demonstracije, a paravojne jedinice SDS-a i JNA otvorile vatru na demonstrante. Tom prilikom na mostu Vrbanja srpski ekstremisti ubili su Suadu Dilberović.
• Na stanicu javne bezbjednosti u Sarajevu izvršen oružani napad.
• Izvršena je mobilizacija rezervnog sastava policije u BiH. Nakon mobilizacije broj naoružanih policajaca MUP-a RBiH iznosio je oko 30 000.
• Paravojne formacije SDS-a i JNA počeli granatiranje Sarajeva. Prve granate na prigradska naselja ispaljene su sa srpskih položaja na Lapišnici, Borijama i Trebeviću.
• JNA granatira TV repetitor na brdu Hum u Sarajevu i zgradu RTV BiH.

05. april 1992.

• Paravojne formacije SDS-a napale školu MUP-a na Vracama. Bio je to prvi tenskovsko-pješadijski napad srpskih snaga na Sarajevo. U napadu na školu MUP-a na Vracama učestvovale su tekovske jedinice JNA, paravojne formacije SDS-a i paravojna Srpska dobrovoljačka garda Željka Ražnjatovića Arkana. U školi se u trenutku napada nalazilo oko 800 srednjoškolaca i profesora. Srpske snage zauzele su školu nakon šest sati borbe. Učenici i profesori su zarobljeni i potom razmijenjeni.
• Savjet za narodnu odbranu pod predsjedništvom sarajevskog gradonačelnika Muhameda Kreševljakovića donio odluku o mobilizaciji TO grada Sarajeva.
• Srpske snage napadaju motel »Osmice«, lociran uz južni, periferni dio grada, na padinama Trebevića. Objekat je smješten na dominantnoj koti sa koje se mogao kontrolisati veći dio sarajevskih općina »Centar« i »Stari grad«. TO RBiH i pripadnici MUP-a RBiH odbijaju napad srpskih snaga.
• Specijalne jedinice Ministarstva unutrašnjih poslova RBiH ovladavaju objektima u centru Sarajeva koje su zaposjeli snajperisti SDS-a (hotel Holiday Inn)
• Počinju borbe u regionu Teočaka (sjeveroistočna Bosna).

06. april 1992.

• Evropska unija i Sjedinjene Američke Države priznale nezavisnost Bosne i Hercegovine.
• Srpske paravojne formacije počele otvorene artiljerijske napade na Sarajevo. Aprila i maja 1992 srpske snage su na sarajevskom ratištu angažovale preko 15 000 ljudi (JNA je u gradskim kasarnama raspolagala sa oko 5000 vojnika i oficira), oko 2000 oruđa kalibra od 12,7 mm do 155 mm, oko 100 tenkova i transportera. U to vrijeme srpske snage su na jedan kilometar sarajevskog fronta raspolagale sa 35 oruđa. Najveća koncentracija oruđa u historiji ratovanja do tada je zabilježena u bici za Berlin 1945. kada su ruske snage na dužni od kilometar imale 25 oruđa.
• JNA i srpske paravojne snage napale Foču i počele etničko čišćenje istočne Bosne. Zbog loše organizacije odbrane Foča je pala gotovo bez borbi.
• 06. aprila srpske snage napadaju Zvornik, u kojem dolazi do teških borbi, posebno za Kula grad. Snage bosanskih Srba i JNA dvadeset dana vrše neprekidne napade na Kula Grad uz artiljerijsku i podršku avijacije, te upotrebu bojnih otrova. Kula Grad je branilo oko 150 boraca od toga 20 bez ikakvog oružja.
• Prema izvještaju Generalnog sekretara Ujedinjenih nacija Kofi Anana (Izvještaj o Srebrenici) od 15. novembra 1999, u prvih 60 dana rata oko milion stanovnika je raseljeno i protjerano dok je nekoliko desetina hiljada, uglavnom Bošnjaka, ubijeno.


07. april 1992.

• Specijalne jedinice MUP-a RBiH i drugih organiziranih patriotskih grupa u Sarajevu razbile i pohapsile prve grupe snajperista. Komandant specijalne jedinice MUP-a Dragan Vikić poziva patriote u borbu protiv okupatora i dijeli preostalo oružje. Uništena snajperska gnijezda u zgradi Skupštine i Vojne bolnice.


08. april 1992

• Predsjedništvo BiH ukida dotadašnji republički štab Teritorijalne odbrane i donosi odluku o formiranju Štaba Teritorijalne odbrane Republike BiH. Predsjednišvo BiH također je odlučilo da zvanični pivremeni znak svih pripadnika Teritorijalne odbrane BiH bude bosanski grb štitastostog oblika plave boje, presječen bijelom dijagonalom, sa po tri zlatnožuta ljiljana u svakom polju. Za komandanta Štaba Teritorijalne odbrane imenovan je pukovnik Hasan Efendić, a za načelnika štaba pukovnik Stjepan Šiber. Za glavnog operativca imenovan je general Jovan Divjak.
• 08. april obilježava se i kao dan Hrvatskog vijeća obrane (HVO).
09. april 1992.

• U jeku artiljerijskog napada snaga bosanskih Srba, Predsjedništvo Republike BiH donosi odluku o objedinjavanju svih naoružanih snaga na teritoriji BiH i njihovom stavljanju pod jedinstvenu komandu Štaba Teritorijalne odbrane BiH.
• JNA napada Kupres. Od posljedica granatiranja gine veliki broj civilnog stanovništva, pretežno Hrvata.


10. april 1992.

• Ministarstvo odbrane RBiH izdalo privremeno uputstvo o organizaciji i upotrebi štabova i jedinica teritorijalne odbrane koje su potpisali ministar RBiH Jerko Doko i komandant Štaba TO RBiH Hasan Efendić.
• Jedinice Podgoričkog korpusa JNA granatiraju Dubrave (općina Stolac) i izvode pokrete do Neuma i Podveležja.
• JNA posjeda položaje oko Doboja.
• JNA ulazi u Modriču i raspoređuje jedinice od Gračanice ka Tuzli.
• Srpske snage vrše snažne artiljerijske napade na Sarajevo. Granatiranju su izloženi gotovo svi vitalni objekti u gradu. Borbeni avioni RV JNA bombarduju repetitor na brdu »Hum« u Sarajevu, što dovodi do prekida emitovanja radio i televizijskog programa RTV BiH (RTV Sarajevo).


13. april 1992

• Jedinice JNA posjedaju položaje na sjeveroistočnoj strani Mostara i blokiraju južne prilaze gradu.


14. april 1992.

• JNA ponovo upotrebila Ratno vazduhoplovstvo na sarajevskom ratištu. Grad su bombardovala dva višenamjenska lovca tipa MiG-21. JNA je, inače, u napadu na BiH masovno upotrebljavala avijaciju. Dnevno je izvođeno i do 50 avio-poletanja, tako da je do usvajanja rezolucije 781 Vijeća sigurnosti UN-a o zabrani letenja iznad BiH izvršeno oko 2700 borbenih letova. JNA je avijaciju najčešče koristila na ratištima u Jajcu, Gradačcu, Rogatici, Žepi, Maglaju, Bosanskom Brodu, Tesliću, Zenici, Tešnju i Čapljini.
• Glavni štab TO RBiH izdao naređenje kojim se nalaže jedinicama da, u saradnji sa MUP-om RBiH, vrši odbranu Sarajeva, štiti vitalne objekte te da izvrši blokadu kasarne JNA »Maršal Tito«. Naređeno je i otvaranje komunikacije Sarajevo-Hadžići.


15. april 1992.

• Zvanično osnovana Armija Republike Bosne i Hercegovine.
• Sve naoružane formacije u BiH stavljene su pod jedinstvenu komandu Štaba Teritorijalne odbrane Republike BiH (Armije RBiH).
• Sredinom aprila snage bosanskih Srba napadaju Derventu.
• Mjeseca aprila i maja 1992 godine intenzivirani su avio napadi bivše JNA na području Posavine. Avioni su polijetali najčešće iz Batajnice. Tokom aprila i maja 1992. Na posavskom ratištu oboreno je oko 10 aviona Ratnog vazduhoplovstva Jugoslavije.
• Administracija Sjedinjenih Američkih Država osudila upotrebu sile zbog izazivanja nasilne dezintegracije RBiH. Američki sekretar Dž. Baker izjavio je: »SAD snažno podržavaju teritorijalni integritet BiH, države koju smo priznali 06. aprila 1992«.


17. april 1992.

• Armija RBiH napada fabriku Pretis kod Vogošće i zaplijenjuje 800 komada protivoklopnih prenosnih raketnih lansera »zolja« i »osa«. To oružje omogućilo je odbranu Sarajeva od masovnih tenkovskih prodora JNA i paravojske SDS-a, mada je znatan dio tog oruđa, zbog nedostatka cijevi većeg kalibra, nenamjenski korišten.
• JNA i oružane formacije SDS-a (srpske snage) opkoljavaju Brčko i širi prostor oko Gradačca.


19. april 1992.

• Snažan napad srbijanskih paravojnih formacija »Belih orlova« na Trgu heroja u Sarajevu. ARBiH odbija napad.


21. april 1992.

• Srpske paravojne formacije napale su Bosansku Krupu. U odbranu grada stavile su se jedinice Teritorijalne odbrane Bosanske Krupe, Cazina, Bihaća i Velike Kladuše. Snage bosanskih Srba zauzele su grad s desne strane rijeke Une.
22. april 1992.

• Borbe u Sarajevu. ARBiH napreduje na zapadnim prilazima gradu. Razbijene snage bosanskih Srba na Ilidži. Težak poraz na Ilidži pretrpjele su jedinice Arkanove »Srpske dobrovoljačke garde«. U borbama teško ranjen i komandant garde Željko Ražnjatović-Arkan«, za kojim je Interpol ranije raspisao potjernicu zbog razbojništva. Nakon poraza na Ilidži Arkan se dugo nije pojavljivao na ratištima BiH. Njegove jedinice značajnija borbena dejstva izvodile su tek 1995. godine pri pokušaju potiskivanja ARBiH iz Ključa. Arkanove »Tigrove« kod Ključa su razbile jedinice Petog korpusa ARBiH. Željko Ražnjatović Arkan kasnije je u Srbiji osnovao Stranku srpskog jedinstva. Ubijen je 15. januara 2000. u holu beogradskog hotela "Interkontinental". U borbama 22. aprila oslobođena je gotovo cijela Ilidža. Jedinice ARBiH kod hotela Srbija zaustavljaju pripadnici misije evropskih posmatrača. Posmatrači su potvrdili da su u blizini hotela pobrojali 23 poginula vojnika snaga bosanskih Srba. Nije utvrđeno ko je naredio povlačenje ARBiH na polazne položaje. Ilidža je imala strateški značaj za Sarajevo obzirom da su na tom području bile smještene glavne trafo-stanice i gradski vodovod. Na Ilidži se nalazila i glavna raskrsnica za sve pravce izlaza i ulaza u grad. Napad na Ilidžu planirao je Enver Hadžihasanović, bivši potpukovnik JNA koji je stupio u redove ARBiH.
• Srpske snage blokirale Vlasenicu, grad u istočnoj Bosni u kojem je prema popisu stanivništva 1991 godine živjelo 53,3% Bošnjaka i 42,5% Srba. JNA pomaže Srpskoj dobrovoljačkoj gardi i oružanim formacijama SDS-a da zauzmu grad. Počinju progoni i masovna ubistva Bošnjaka Vlasenice.


24. april 1992.

• Tzv. Hrvatska zajednica Herceg Bosna reaguje na odluku Predsjedništva RBiH o objedinjavanju svih naoružanih snaga na teritoriji BiH, odbijajući staviti Hrvatsko vijeće obrane (HVO) pod zajedničku komandu TO RBiH. Takvu politiku nisu prihvatile sve jedinice HVO-a što se posebno odnosi na postrojbe koje su djelovale u sjevernoj i sjeveroistočnoj BiH. HDZ svoje vojno krilo (HVO) smatralo je jedinom organiziranom vojnom silom koja se suprotstavlja JNA.


25. april 1992.

• Tenkovske jedinice JNA ulaze u Bratunac. JNA zajedno sa naoružanim pripadnicima SDS-a vrši masovne zločine nad Bošnjacima Bratunca.


26. april 1992.

• JNA sa 11 tenkova opkoljava selo Snagovo i otvara vatru po naselju nakon čega su paravojne jedinice poznate kao »Beli orlovi« upale u selo i ubile 38 ljudi (žena, djece, muškaraca).
• 26. aprila proglašena je Savezna Republika Jugoslavija. SRJ ne obuhvata teritorijom BiH gdje su ostavljene značajne vojne snage kako bi podmirile potrebe samoproglašene srpske države (oko trećine ukupnih vojnih potencijala). Od tog datuma SRJ rat u BiH predstavlja kao građanski.


28. april 1992.

• JNA vrši artiljerijske napade na Tomislavgrad.
• Inžinjerijska jedinica JNA ruši most na rijeci Savi kod Brčkog.
• Predsjedništvo RBiH donosi odluku sa zakonskom snagom kojom se formira državna komisija za prikupljanje činjenica o počinjenim ratnim zločinima.
• Krajem aprila 1992 Teritorijalna odbrana/Armija RBiH broji oko 100 000 ljudi.


01. maj 1992.

• Snage bosanskih Srba napadaju Brčko. Dobro naoružane srpske formacije, potpomognute jedinicama JNA, ovladale su centrom grada. Počinje progon nesrpskog stanovništva, a izbjeglice se kreću prema rubnim, južnim područjima grada. Na Dizdaruši, Omerbegovači, u Donjem Rahiću i Rijekama formirane su linije odbrane Armije RBiH. Bila je to zona odgovornosti 108 Brčanske brigade koja je kasnije preimenovana u 215 vitešku brigadu Armije RBiH.


02. maj 1992.

• Bitka za Sarajevo. Prema centru Sarajeva 02 maja 1992 godine krenule su kolone tenkova i oklopnih transportera JNA. Kolona koja se probijala od Nedžarića ka centru grada zaustavljena je pošto su borci ARBiH uništili jedan tenk i otvorili žestoku vatru na ostatak kolone. Ta jedinica brzo je primorana na povlačenje. Druga kolona oklopnih vozila krenula je iz kasarne Maršal Tito, prema Predsjedništvu BiH, no i ona je bila primorana na povlačenje. Srpske snage izvode tenkovsko-pješadijski napad i sa Grbavice. Dijelovi te kolone uspijevaju se probiti do platoa »Skenderija«. U odsudnim trenucima bitke elitne jedinice JNA nalazile su se svega stotinjak metara od zgrade Predsjedništva BiH. Napad je počeo i iz komande Druge vojne oblasti na Bistriku. Vozila su došla do Skenderije i djelimično prešla most prema Predsjedništvu. Niški specijalci nalazili su se stotinjak metara od zgrade Predsjedništva BIH koja se našla na žestokom udaru artiljerije. Vojnici JNA iskakali su iz vozila i koritom Koševskog potoka krenuli prema Predsjedništvu. Borbu je prihvatilo obezbjeđenje zgrade, a u međuvremenu je pozvana i jedna protivoklopna grupa koja je za kratko vrijeme stigla na bojište i uništila dva tenka i dva oklopna transportera. Zapaljena su i dva terenska vozila JNA u kojima su bili vojnici. Jedinice ARBiH krenule su u gonjenje poraženog neprijatelja koji se povlačio prema Vracama i prema kasarni na Bistriku. U Kontranapadu ARBiH je probila srpske linije na Vracama. Nejasno je zašto je napad obustavljen upravo u trenutku kada su snage bosanskih Srba i JNA napuštali položaje na Vracama. Dijelovi jedinica srpskih snaga (niški specijalci) zarobljeni su u Domu armije u Sarajevu. Tog dana na sarajevskom aerodromu Butmir zarobljen je predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović kojeg su, po slijetanju aviona umjesto vojnika UNPROFOR-a dočekali vojni policajci JNA. Izetbegović se vraćao sa pregovora u Lisabonu. Odveden u Lukavicu upravo u vrijeme žestokih borbi oko Predsjedništva BiH. U međuvremenu, komanda Druge vojne oblasti JNA na Bistriku stavljena je u potpuno okruženje. U borbama 02. maja uništeno je 7 tenkova i 6 oklopnih transportera JNA te više terenskih vozila i kamiona. Nakon poraza JNA, u noći između 02 i 03 maja komandant Druge vojne oblasti general Milutin Kukanjac ponudio je iz opkoljene komande da se njemu i ostalim vojnicima omogući izvlačenje u zamjenu za predsjednika Izetbegovića. U dramatičnim pregovorima, vođenim između članova predsjedništva BiH Ejupa Ganića i Stjepana Kljujića sa generalima JNA koje je predvodio Vojislav Đurđevac, dogovoreni su principi razmjene. Pregovori su »u živo« prenošeni signalima RTV BiH. Član predsjedništva RBiH Fikret Abdić, koji će se kasnije pridružiti srpskim snagama u napadu na RBiH i povesti narod Velike Kladuše u bratoubilački rat sa ARBiH, bio je spreman preuzeti funkciju predsjednika predsjedništva RBiH. Fikret Abdić, čije su paravojne snage poražene u ratu, optužen je za ratne zločine. Pobjegao je u Hrvatsku gdje ga je, sve do pada HDZ-a štitila Tuđmanova vlast. Polovinom 2001 godine, na osnovu optužnice za ratne zločine i zločine protiv civila u Bosanskoj krajini, uhapsila ga je policija Republike Hrvatske. 3. maja iz Lukavice je krenula kolona sa oko 30 vozila i zaputila se prema kasarni na Bistriku. Nakon što su se na vozila ukrcali general Kukanjac i njegovi vojnici, te nakon što je utovarena oprema, kolona se zaputila prema Skenderiji. U momentu kada se vozilo s predsjednikom Izetbegovićem nalazilo kod Čobanije, ARBiH je zaustavila kolonu. Prvi dio kolone nastavio je put prema Vrbanja mostu dok je drugi dio kolone sa dokumentacijom i MTS-om odvezen u MUP BiH. U pucnjavi koja je nastala, poginulo je pet oficira JNA. Zarobljeno je 100 vojnika i 30 oficira i podoficira JNA.

03. maj 1992

• Snage bosanskih Srba preuzele kontrolu nad Dobojem. Doboj je bio važno saobraćajno čvorište i industrijski centar sjeverne Bosne. U tom gradu i prije izbijanja sukoba bio je stacioniran veliki broj garnizona bivše JNA. Dio građana, pretežno Bošnjaka i Hrvata izbjegao je iz Doboja na slobodna područja južno i istočno od grada, formirajući na tim teritorijama operativne grupe Doboj-jug i Doboj-istok (ARBiH).


04. maj 1992.

• Kako bi ispitao mogućnosti mirovnih operacija u BiH, u Sarajevo stigao Generalni podsekretar za mirovne operacije UN-a Marak Gulding. Gulding je razgovarao sa predstavnicima tri konstitutivna naroda; Alijom Izetbegovićem, Mariofilom Ljubićem i Radovanom Karadžićem.
• Snage bosanskih Srba 4. maja napadaju Goražde i zauzimaju dio općine. Borbe su vođene svakodnevno, a Goražde je neprekidno granatirano, sve do kontraudara ARBiH 18 septembra kada je oslobođena cijela teritorija općine Goražde.


08. maj 1992.

• JNA vrši napad na Skelane, mjesto u istočnoj Bosni. Nakon tenkovskih i minobacačkih napada uhvaćeno je i ubijeno oko 50 muškaraca, Bošnjaka.
• Srpske snage kombinovanim tenkovskopješadijskim napadima zauzimaju Mostar do lijeve obale Neretve. Mostarski bataljon ARBiH nije raspolagao protivoklopnim oružjem kojim bi zaustavio tenkove T-84 JNA. U toj borbi Mostarski bataljon bio je prinuđen na povlačenje na desnu obalu Mostara i pretrpio je teške gubitke. Iako dobro naoružan HVO na srpske napade na Mostar 08 aprila nije reagovao. Mostarski bataljon ponovo je formacijski popunjen do 13 maja kada je za komandanta bataljona postavljen potpukovnik bivše JNA Arif Pašalić.


09. maj 1992.

• Srpske snage u selu Grogovo pred seoskom džamijom ubile su 50 ljudi. Najmlađe žrtve imale su 15 godina.


10. maj 1992

• Naredbom Generalštaba JNA tadašnje komande i jedinice JNA na području BiH preimenovane su u jedinice Vojske »Srpske Republike Bosne i Hercegovine«. Naredbom načelnika Generalštaba JNA generala Blagoja Adžića formiran Glavni štab Vojske Republike Srpske BiH, a za komandanta štaba postavljen je general Ratko Mladić. Za nečelnika štaba postavljen je general Manojlo Milovanović.
• JNA se »zvanično« povukla iz Bosne i Hercegovine. U saopštenju za javnost naglašeno je da se iz BiH povlače jedinice JNA, odnosno Vojska SRJ, a u saopštenju za Sekretarijat UN-a navodi se da se iz BiH povlače »građani SRJ«.
• Srpske snage na sarajevskom ratištu napadaju Mojmilo, Ozrensku i Vrbovsku ulicu. Mojmilo je dominantna kota na južnom, perifernom dijelu sarajevske općine »Novi grad«. Ovladavanjem Mojmilom srpske snage stekle bi povoljne uslove za odsijecanje Dobrinje i slamanje otpora u tom dijelu grada. Srpske snage izvode snažne tenkovsko-pješadijske napade na Mojmilo. Mojmilo, Ozrensku i Vrbovsku ulicu napadala je Sarajevska brdska brigada VRS (oko 700 vojnika), pod komandom kapetana Veljka Draškovića. Odbranu su organizirale dvije čete »Odreda Mojmilo« ARBiH, pod komandom bivšeg poručnika JNA Bislima Zurapia. U borbama »prsa u prsa« poginulo je 47 srpskih i 6 vojnika ARBiH. Uništeni su jedan tenk i 3 oklopna transportera VRS. Srpske snage vraćene su na polazne položaje. Srpska TV Srna objavila je da je Mojmilo branilo »preko 2000 muslimanskih zelenih beretki«.
• Općinski stožer HVO Busovača izdaje zapovjed o zavođenju blokade Busovače iz svih pravaca i stupanju u kontakt sa srpskom vojskom na Kaoniku u cilju bezbjedne evakuacije JNA iz kasarne. Stožer daje ultimatum Armiji RBiH za predaju naoružanja i stavljanje pod komandu HVO-a, uključujući i stavljanje obilježja HVO-a. Zapovjed su potpisali dopredsjednik HVO Dario Kordić i zapovjednik općinskog stožera HVO Busovača Ivo Brnada. Dario Kordić će nakon smrti predsjednika HDZ-a Mate Bobana preuzeti liderstvo u stranci. Februara 2001 godine Međunarodni sud pravde u Hagu osudio je Kordića za ratne zločine nad Bošnjacima srednje Bosne izrekavši mu kaznu od 25 godina zatvora.


12. maj 1992

• Generalni sekretar UN-a Butros Gali, na osnovu posjete Maraka Guldinga BiH, podnio izvještaj Vijeću sigurnosti. U izvještaju se, između ostalog, navodi da je Sarajevo izloženo teškom i nasumičnom granatiranju i snajperskoj vatri, da su jaka neprijateljstva izražena i u drugim područjima posebno u Mostaru, dolini Neretve, Istočnoj Bosni i Bosanskoj Krupi, da međunarodni posmatrači smatraju kako bosanski Srbi uz podršku JNA nastoje stvoriti etnički čista područja te da su borbe i zastrašivanja dovela do masovnog raseljavanja stanovništva.


14. maj 1992

• Srpske snage sa brda Mojmilo vrše napad na Sarajevo. U kontraudaru jedinice ARBiH potiskuju neprijatelja s brda Mojmilo.
• Usvojena platforma o djelovanju Predsjedništva RBiH u ratnim uslovima.


15. maj 1992

• Jedinice JNA u Tuzli vrše pokrete s ciljem izmještanja efektiva na položaje oko grada. U ranim jutarnjim satima ARBiH postavlja zasjedu na raskrsnici Brčanske malte, u sadejstvu sa MUP-om. Zasjedi je naređeno da se kolona JNA mirno propusti. Prema kazivanjima očevidaca jedan vojnik JNA iz kolone otvorio je vatru na okolne solitere našta su pripadnici ARBiH odgovorili vatrom iz svog raspoloživog oružja. Serija eksplozija u zapaljenim vozilima stvorila je pometnju među pripadnicima JNA, koji su tom prilikom pretrpjeli velike gubitke. Bilans bitke je 160 poginulih i 200 ranjenih vojnika JNA.
• ARBiH u Tuzli napada vojni magazin JNA Kozlovac i zaplijenjuje oko 9000 cijevi i veće količine ostalog vojnog materijala. Tim oružjem naoružane su jedinice ARBiH u Tuzli, Gradačcu, Gračanici, Srebreniku, Brčkom, Kalesiji i Živinicama.
• Vijeće sigurnosti Ujedinjenih naroda donijelo je rezoluciju kojom se nalaže povlačenje iz BiH oružanih formacija susjednih zemalja.
16. maj 1992

• Formirana prva brigada Armije RBiH »Prva tuzlanska brigada«.
• Intenzivne borbe u Sarajevu (Pofalićka bitka) između ARBiH i snaga bosanskih Srba. 15. maja srpske snage uputile su ultimatim ARBiH i stanovništvu Pofalića da predaju oružje, pripremivši se za napad 16. maja rano ujutro oko 5 sati. ARBiH krenula je u napad sat ranije. U napadu na položaje VRS krenuli su dva pofalićka i velešićki odred ARBiH, u sadejstvu sa dijelovima Prvog sarajevskog odreda, grupom boraca iz Buća Potoka, specijalnom jedinicom MUP-a RBiH, jedinicom Vojne policije i manjim grupama boraca iz drugih dijelova Sarajeva. Borcima ARBiH suprotstavila se Pofalićka brigada VRS koja je brojala oko 1700 boraca, paravojna formacija »Beli orlovi« sa 380 boraca, oko 100 »srpskih policajaca« i grupa paravojne formacije »Vukodlaci«. Srpskim snagama nanesen težak poraz u Sarajevskom naselju Pofalići, preduhitrena je srpska operacija koja je imala za cilj presjecanje grada na liniji Žuč-Pofalići-kasarna Maršal Tito-Grbavica i stvoreni su uvjeti za napredovanje ARBiH u pravcu strateški važnog platoa Žuč sjeverno od Sarajeva. U borbama je poginulo oko 260 srpskih vojnika. Vođa bosanskih Srba Radovan Karadžić, nakon bitke je izjavio: »Ovo je najveći poraz Srba od Kosova do danas«.
• ARBiH napada položaje snaga bosanskih Srba i JNA na Fortici (Hercegovina). Podveleška četa u sadejstvu sa Mostarskim bataljonom, nanosi značajne gubitke srpskim snagama. U toj akciji zaplijenjena je baterija haubica 122 mm, baterija minobacača 120 mm i preko 30 vozila sa dosta municije i drugog MTS-a. ARBiH nastavlja oslobađanje podveleških sela. Zaplijenjeno oružje oduzima HVO za svoje potrebe tražeći istovremeno, preko svog izaslanika Jasmina Jaganjca, da Mostarski bataljon obustavi napade na položaje snaga bosanskih Srba.


18. maj 1992

• Prilikom dislokacije jedinica JNA iz Zenice ARBiH zaplijenila 20 tenkova i cjelokupno naoružanje općinskog i okružnog štaba TO koje je čuvala JNA.
• Jedinice ARBiH napale kolonu JNA na dionici puta Kladanj – Visoko i zaplijenile 9 PA topova, 9 vozila, dvije cisterne goriva i ostalog MTS-a.
• U Zenici formirana Prva zenička brigada.


19. maj 1992

• Počinju borbe između ARBiH i snaga bosanskih Srba kod Novog Šehera i Tešnja. Borbe se vode sve do polovine avgusta. Srpske snage u ovim napadima koriste i avijaciju.


22. maj 1992

• BiH primljena je u punopravno članstvo Ujedinjenih nacija, čime je potvrđena njena nezavisnost i suverenitet.
• JNA granatira prigradska naselja Bihaća.


25. maj 1992

• Sefer Halilović postavljen za komandanta Armije RBiH (Halilović je preuzeo dužnost načelnika Glavnog štaba Armije RBiH).
• U selu Hambarine, Bosanska Krajina, srpske snage ubile su oko 1000 Bošnjaka, civila.


26. maj 1992

• Srpske snage počinju masovne egzekucije Bošnjaka u Kozarcu, istočno od Prijedora. Od 25 do 29 maja ubijeno je više od 3000 Bošnjaka, pretežno civila.


27. maj 1992

• Srpske snage granatirale Sarajevo. Sa dvije minobacačke granate pogođen centar grada, ulica Ferhadija, nedaleko od gradske tržnice. Ubijeno je 16 a ranjeno 40 civila. Većina ubijenih i ranjenih čekala je u redu za hljeb. Prvi put zastrašujuće slike iskasapljenih tijela obišle su svijet, što je izazvalo zgražavanje civilizirane Evrope čije su vođe do tada pokušavale prikriti pravu prirodu rata u BiH.

30. maj 1992

• Rezolucijom 757 Vijeće sigurnosti nametnulo sveobuhvatne ekonomske sankcije Saveznoj Republici Jugoslaviji, zbog direktne podrške snagama bosanskih Srba.
• Krajem maja 1992 srpske snage su u Ahatovićima i Dobroševićima, kod Sarajeva, ubile 200 civila dok je tristo zatvoreno u koncentracione logore i zatvor u Rajlovcu, bivšoj kasarni JNA.
• Od 30 maja do 04 juna srpske snage u Prijedoru su ubile oko 1000 Bošnjaka (samo u glavnoj ulici u Prijedoru 29 i 30 maja ubijeno je više od 200 civila bošnjačke i hrvatske nacionalnosti). Krajem juna 1992 godine srpske snage su Prijedoru i okolnim selima ubile još 2500 civila. Srpske snage iz Bosanske Krajine za vrijeme rata prisilno su protjerale oko 350 000 Bošnjaka i Hrvata. Mnogi su završili u nekima od 100 koncentracionih logora formiranih na području Bosanske Krajine (samo na području općine Prijedor formirano je 42 logora). Po zlu su poznati Omarska, Keraterm, Tomašice, Trnopolje, Manjača itd.
04. jun 1992

• Pojačano granatiranje Sarajeva. Situaciju u opkoljenom gradu najbolje oslikava ratni izvještaj Regionalnog štaba TO Sarajevo: »U toku noći agresor je dejstvovao manjim intenzitetom po dijelovima grada. U 20.00 sa Poljina je dejstvovala artiljerija po naseljima Šip i Kobilja Glava. U 20.40 iz ulice Rave Janković (Grbavica) pucao je tenk po Pofalićima, a PAM-om i snajperom pucano je po raskrsnici kod Ekonomske škole, Pofalićima i po Humu. U 21.00 Višecjevni bacač raketa djeluje iz Vogošće po Kobiljoj Glavi, a u 21.15 primjećena su dva helikoptera iznad Borija i dva iznad Mrkovića. Agresor artiljerijom sa Vraca, Rajlovca, Ilidže i Lukavice granatira Stari Grad, Ciglane, Koševsko Brdo, Hrasnicu, Dobrinju, Sokolović Koloniju, Briješće i Novi Grad. Ranjenih i poginulih civila je na sve strane. Mrtve niko i ne stiže da broji«.
• U Sarajevu formirana Prva sandžačka brigada.


05. jun 1992

• Posredstvom UNPROFOR-a postignut je sporazum o uspostavi humanitarnog zračnog mosta do Sarajeva. Jula 1992 UNHCR počeo dopremanje humanitarne pomoći preko sarajevskog aerodroma. Do avgusta 1994 isporučeno oko 18 000 tona humanitarne pomoći.
• Dogovorena predaja najveće sarajevske kasarne »Maršal Tito«. JNA napušta kasarnu iz koje je djelovala vatrom po vojnicima i civilima. Početkom rata vojnik JNA iz kasarne »Maršal Tito« ubio je dječaka koji je igrao košarku s drugovima na obližnjem terenu.


08. juni 1992

• Operacija »Ljeto 92«. Cilj operacije ARBiH bio je proboj iz okruženja i spajanje sa snagama ARBiH s druge strane gradskog obruča. Plan za izvođenje operacije donio je načelnik Štaba Vrhovne komande ARBiH Sefer Halilović a jedinicama je komandovao Mustafa Hajrulahović-Talijan. Borbena djelovanja počela su u 05.00. Pravci napada su plato Žuč sa dominantnom kotom Orlić, Kobilja Glava i Poljine, Kromolj i Orlovac, Gazin Han i Obhodža, Vidikovac (Trebević) i Vraca. ARBiH vrši proboj srpskih linija oko Sarajeva na svim pravcima napada; Kromolj, Trebević, Vraca, Žuč. Djelovanja na drugim pravcima imala su za cilj vezivanje neprijateljskih snaga. Oslobođena je strateški važna kota Orlić na brdu Žuč i zaplijenjene veće količine MTS-a. Istovremeno, vođene su teške borbe na Poljinama, platou sjeverno od Sarajeva. Na Poljinama se nalazilo najjače artiljerijsko uporište snaga bosanskih Srba na sarajevskom ratištu. Jedinice ARBiH na tom dijelu ratišta pretrpjele su poraz, uprkos prodoru kroz prve linije VRS u dužini od 1,5 km. Poljine su bile najjače srpsko uporište ne samo na sarajevskom već i bosanskohercegovačkom ratištu. Broj poginulih boraca ARBiH 08. juna na ovom frontu još nije objelodanjen mada, nezvanično, iznosi oko 200. Do kraja rata Poljine su ostale pod kontrolom VRS. Mirovnim sporazumom to područje integrirano je u Federaciju BiH.
• Snage bosanskih Srba pokreću ofanzivu »Vidovdan«. Cilj ofanzive je ovladavanje Posavinom, odnosno uspostava koridora kojim bi se Bosanska Krajina povezala sa Istočnom Bosnom i Hercegovinom. Snage bosanskih Srba napale su linije odbrane ARBiH i HVO-a duž cijele linije fronta od Bosanskog Broda preko Dervente do Doboja. U jesen 1992 godine snage Bosanskih Srba zauzimaju Bosanski Brod i preko Brčkog se spajaju sa svojim jedinicama u istočnoj Bosni.


11. juni 1992

• U Kotor Varoš su, uz pucnjavu iz automatskog oružja ušle srpske »specijalne jedinice« iz Banjaluke. Na strateškim mjestima u gradu postavljena su mitraljeska gnijezda, dok su se jedinicama iz Banjaluke u teroru nad nesrpskim stanovništvom pridružile lokalne paravojne formacije SDS-a.


12. juni 1992

• Srpske paravojne formacije napale Bihać, središte Cazinske Krajine.


14. juni 1992

• Jedinice ARBiH (Mostarski bataljon) i HVO-a forsiraju Neretvu i oslobađaju lijevu obalu Mostara. Srpske snage povlače se ka Nevesinju.


15. juni 1992

• U Višegradu, u kući Adema Omeragića srpske snage su spalile 64 civila među kojima najviše žena, djece i staraca iz sela Koritnik i Sase. U plamenoj grobnici gotovo je istrijebljena porodica Kurspahić.


17. juni 1992

• VRS počinje snažne napade na Zlatište (objekat MUP-a na padinama Trebevića) i Debelo Brdo (dominantna kota iznad centra Sarajeva u blizini Zlatišta). Obje su kote vazdušnom linijom od predsjedništva BiH udaljene oko 700 metara. Napadi VRS traju tri dana, uz žestoko granatiranje položaja ARBiH. Vođene su i borbe prsa u prsa, jer su rovovi ARBiH i VRS na tom dijelu ratišta bili udaljeni jedni od drugih svega 30 do 100 metara. ARBiH odbila je ove napade. MUP-ov objekat na Zlatištu kasnije je zauzela VRS pod direktnom komandom Ratka Mladića, a Debelo Brdo ostalo je u rukama ARBiH do kraja rata. Debelo Brdo posljednji put srpske snage pokušale su zauzeti polovinom juna 1995 godine, i tada je napadom na ovu kotu koamandovao četnički vojvoda Vojislav Šešelj (predsjednik Srpske radikalne stranke). Šešeljevi četnici pretrpjeli su tad težak poraz. Vojvoda Šešelj pred kamerama je priznao da je na Debelom Brdu, tokom dvodnevnih borbi juna 1995, poginulo 27 četnika.
18. juni 1992

• Počela izgradnja vojnog aerodroma Čoralići kod Cazina. Aerodrom je izgrađen za mjesec dana. Dužina piste je bila 1300 a širina 30 metara. Ovaj aerodrom ima izuzetno značenje za Bihaćki region tokom rata u BiH jer su piloti bosanskohercegovačkog zrakoplovstva tokom ratnih avioletova u opkoljenu enklavu dopremili znatne količine MTS-a. Zračni most bio je jedina fizička veza između Bihaćkog okruga i ostatka slobodne teritorije. Let preko okupiranih dijelova RH bio je veoma rizičan i svaki helikopter prilikom preleta teritorije tzv. RSK pretrpio je barem pet direktnih pogodaka srpske PVO. Piloti Zrakoplovne baze Bihać u periodu od 1994/95 godine izvršili su 202 borbena leta i zračnim putem prebacili oko 500 tona ubojnih sredstava, repromaterijala za potrebe namjenske industrije, kao i materijale za potrebe bolnice.

19. juni 1992

• U Višegradu, na novom mostu Srpske snage ubile su 147 Bošnjaka. Mnoge žrtve su spaljene kako bi se sakrili tragovi zločina.


20. juni 1992

• Predsjedništvo BiH donosi odluku o proglašenju ratnog stanja u BiH. Istovremeno je proglašena Opšta javna mobilizacija na teritoriji RBiH.
• Do kraja juna 1992 srpske snage u BiH formirale su 94 koncentraciona logora i zatvora. Najpoznatiji su Manjača, Omarska, Keraterm (svi na području Bosanske Krajine). Do tada je, prema podacima UNHCR-a, protjerano ili je izbjeglo oko 370 000 Bošnjaka. Do kraja 1992 godine u BiH je registrovano oko 2 000 000 izbjeglica. Više od 17 000 ljudi, prema podacima Arhiva Državne komisije za razmjenu ratnih zarobljenika, uglavnom muškaraca, i dalje se smatraju nestalim u BiH.


21. juni 1992

• Žestoke borbe na Dobrinji (Sarajevo). VRS napada aerodromsko naselje i ovladava njime uz pomoć tenkova i oklopnih transportera. Odmah po ulasku u naselje vrši egzekucije civilnog stanovništva. Ubijeno je oko 100 civila.


25. juni 1992

• U okolini Kotor Varoši vode se borbe između srpskih snaga i pripadnika ARBiH. Tom prilikom poginuo je pripadnik srpskih snaga što je rezultiralo odmazdom nad preostalim Bošnjacima u Kotor Varoši. Istog dana srpske snage su u tom gradu ubile više desetina civila. Do kraja rata srpske snage su u Kotor Varoši ubile 81 civila. Broj ubijenih na području cijele općine iznosi 1821.


27. juni 1992

• U Višegradu, na Bikavcu, u kući Mehe Aljića, srpske snage spalile su 72 Bošnjaka, najviše žena i djece.


29. juni 1992

• U Sarajevo doputovao predsjednik Republike Francuska Fransoa Miteran. Bila je to prva posjeta nekog stranog državnika BiH od njenog međunarodnog priznanja. Fransoa Miteran bio je pobornik evropske političke opcije privržene Srbima, opcije koja je svo vrijeme rat u BiH nastojala prikazati kao građanski. U to vrijeme u svijetu je raslo negativno raspoloženje prema srpskoj politici na Balkanu, posebno prema bosanskim Srbima, jer su priče i slike o genocidu počele da stižu i do građana evropskih i američkih metropola. Svijetom je, do posjete Miterana Sarajevu, vladalo opće ubjeđenje da je neophodno vojno intervenisati u BiH kako bi se spriječio zločin koji su nad civilnim stanovništvom provodile srpske snage. Fransoa Miteran amortizovao je planove međunarodne zajednice za odlučnu akciju u BiH.


02. juli 1992

• Predsjedništvo RBiH usvojilo platformu za djelovanje u ratnim uslovima.


03. juli 1992

• Na naselje Grahovište (Kobilja Glava) Sarajevo, ispaljena je tenkovska granata sa srpskog položaja na Orahovom brijegu. Ubijeno je sedmero i teže ranjeno troje djece.


12. juli 1992

• ARBiH izvodi napad na Putnikovo brdo, jedno od najvećih vojnih uporišta snaga bosanskih Srba u BiH. ARBiH razbija snage bosanskih Srba na Putnikovom brdu i vrši prodor prema Doboju. Srspki gubici se procjenjuju na oko 400 mrtvih i desetine ranjenih.
• Početkom jula u Goraždu formirana Prva drinska brigada, a za komandanta je postavljen Zaim Imamović.
15. juli 1992

• Formirana Prva Mostarska brigada, što znatno doprinosi konsolidaciji bosanskohercegovačkih patriotskih snaga u dolini Neretve.


19. juli 1992

• HVO napušta lijevu obalu Neretve povlačeći tom prilikom sva protivoklopna, protivavionska oruđa i zemaljsku artiljeriju. Kako bi izbjegli srpske artiljerijske udare borci ARBiH vršili su stalno primicanje neprijateljskim položajima tako da je na tom dijelu ratišta često vođena borba prsa u prsa što je znatno demoralisalo srpske vojnike.


31. juli 1992

• ARBiH napada položaje VRS na Poljinama i Vogošći. Cilj operacije je proboj obruča oko Sarajeva i spajanje sa snagama ARBiH u Visokom. ARBiH istovremeno vrši napade i s vanjske strane obruča. U početnoj fazi napada probijene su prve linije jedinica VRS, ali je svaki daljni pokret jedinica ARBiH onemogućem snažnim djelovanjem artiljerije. U dvodnevnim borbama na Poljinama i na prilazima Vogošći, ARBiH nije uspjela probiti obruč oko Sarajeva.


01. avgust 1992

• Snage bosanskih Srba otvorile vatru na pripadnike mirovnih snaga UN-a u sarajevskom naselju Sokolje i ranili četiri »mirovnjaka«.


03. avgust 1992

• ARBiH oslobađa Trnovo i Rogoj. Presječena je komunikacija Foča-Lukavica-Pale. Zaplijenjene su velike količine oružja i opreme.
• VRS vrši artiljerijsko-raketne napade na Sarajevo. U napadima korištene rakete zemlja-zemlja, modificirane avio-bombe i bojni otrovi, a na području Trnova i Rogoja djelovala je i borbena avijacija JNA.


05. avgust 1992

• Jedinice VRS pod komandom Bogoljuba Perovića vrše pokolj Bošnjaka u selu Kramer kod Rogatice.


06. avgust 1992

• ARBiH napada položaje VRS na Stupu i u Kasindolskoj ulici (Sarajevo). Borci ARBiH probili prve redove VRS i ovladali sa više značajnih objekata na pravcu napada. Tokom narednog dana VRS vrši tenkovsko-pješadijske napade i vraća izgubljene pozicije pod svoju kontrolu.


07. avgust 1992

• U artiljerijskom napadu na Sarajevo srpske snage su na raskrsnici ulica Ivana Krndelja i Braće Ribar ubile 6 a ranile 8 civila.


12. avgust 1992

• Rezolucijom Vijeća sigurnosti UN-a osuđeno je »etničko čišćenje« koje u BiH provode srpske snage.


15. avgust 1992

• U Bužimu formirana 105. Bužimska udarna krajiška brigada. Za komandanta brigade postavljen je Izet Nanić. Reorganizacijom Petog korpusa i jedinica, brigada kasnije dobija naziv 505. bužimska brigada. Tokom rata poginulo je 474 borca 505. bužimske brigade.
• Počele borbe za oslobađanje Goražda.


18. avgust 1992

• Odlukom Predsjedništva RBiH od 18 avgusta i naredbom Štaba Vrhovne komanda Armije RBiH od 29 septembra 1992 godine, formiran je Prvi korpus Armije RBiH sa sjedištem u Sarajevu. U korpus su ušle sve jedinice sarajevske regije sa oko 30 000 vojnika. Tokom rata Prvi korpus su vodila trojica komandanata, divizijski general Mustafa Hajrulahović-Talijan (1957-1998), brigadni general Vahid Karavelić i brigadni general Nedžad Ajnadžić. Divizijski general Mustafa Hajrulahović Talijan rodjen je 22 januara 1957 godine u Banjaluci. Mornaričku vojnu akademiju završio je 1979 nakon čega je rasporedjen u Divizion pomorskih diverzanata, gdje je obavljao dužnost komandanta. Bivšu JNA napustio je marta 1991 i medju prvima se uključio u pripremu i organizaciju odbrane BiH. Tokom rata bio je komandant Regionalnog štaba TO Sarajevo, komandant Prvog korpusa ARBiH i načelnik obavještajne uprave Generalštaba ARBiH. Iznenadna smrt, 1998 godine, zatekla ga je na dužnosti načelnika Uprave za obavještajni rad i sigurnost Zajedničke komande Vojske Federacije BiH.



19. avgust 1992

• Pri Štabu Vrhovne komande ARBiH u Sarajevu je osnovano vazduhoplovno odjeljenje, preteča Ratnog zrakoplovstva ARBiH.


20. avgust 1992

• Snage bosanskih Srba vrše napade na prostore pod kontrolom ARBiH kod Brčkog. Posebno su žestoki bili napadi na Brodušu.
• ARBiH sa Igmana, Hrasnice i iz Sokolović Kolonije napada položaje VRS na Ilidži, Stupskoj petlji i Nedžarićima, u namjeri da probije obruč oko Sarajeva. Na ilidžanskom frontu probijene linije VRS, ali se jedinice ARBiH nisu uspjele spojiti sa snagama u gradu. HVO Kiseljaka spriječio jedinice ARBiH iz Visokog da prođu preko teritorije koju su kontrolisale hrvatske formacije.
23. avgust 1992

• U artiljerijskim napadima na Sarajevo srpske snage su ubile 16 civila, na više lokacija u gradu.


24. avgust 1992

• VRS nastoji ovladati položajima u Otesu i na Stupskom Brdu (Sarajevo). Izvodi snažne tenkovsko-pješadijske napade na linije odbrane ARBiH i MUP-a RBiH, ali bez uspjeha. Od 20. avgusta pa do 01. septembra napadi na zapadnom sarajevskom ratištu smjenjuju se s obje strane. ARBiH pokušava proboj iz obruča a VRS iznenadnim napadima i kontra-napadima nastoji osujetiti napredovanje ARBiH i potisnuti njene jedinice prema centru grada. Vođene su teške borbe uz neznatna pomjeranja linija fronta. Treba, međutim, istaći da je ratište na ovom području bilo izuzetno teško, i da je svako pomjeranje fronta, makar se radilo o nekoliko desetina metara, predstavljalo uspjeh kako za jednu tako i za drugu stranu.


26. avgust 1992

• U Londonu održana Konferencija o bivšoj Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji (Londonska konferencija). Na Londonskoj konferenciji inicirana je Međunarodna konferencija o bivšoj Jugoslaviji. Tokom rata, pod okriljem Međunarodne konferencije o bivšoj Jugoslaviji poduzimani su napori da se pregovorima dođe do političkog rješenja sukoba. Za kopredsjednike Glavnog odbora konferencije izabrani su predstavnik Generalnog sekretara UN-a Sajrus Vens i predstavnik Predsjedništva Evropske zajednice lord Dejvid Oven. Međunarodna konferencija o bivšoj Jugoslaviji razvila je osnovu za političko rješenje sukoba u BiH odbijajući stvaranje tri teritorijalno jasne države na etničkom principu, zalažući se za formiranje decentralizirane države. Kopredsjedavajući su konstatovali da ne treba prihvatiti rezultate etničkog čišćenja u BiH. Tokom rata kopredsjednici su, što se posebno odnosi na engleskog diplomatu lorda Ovena, promijenili polazna stanovišta. Priznavši rezultate postignute silom, kopredsjednici Vens i Oven su značajno doprinijeli legalizaciji etničkog čišćenja koje su u BiH provele snage bosanskih Srba. Napadači i žrtve stavljeni su u istu ravan, zanemareno je učešće JNA odnosno SRJ u ratu u BiH, a sukob se pokušao predstaviti kao građanski.


27. avgust 1992

• U pokušaju deblokade Sarajeva jedinice ARBiH napadaju položaje VRS u Azićima i ovladavaju većim dijelom naselja.


01. septembar 1992

• Borbe u općini Maglaj.
• Srpske snage su granatirale Alipašino Polje u Sarajevu i u stanovima ubile 4 a ranile 8 civila.
• U Sarajevu borbe na ilidžanskom i lukavičkom ratištu. Žestoki okršaji vođeni su u tvornici Energoinvesta, gdje je poginulo pet pripadnika ARBiH.


18. septembar 1992

• ARBiH oslobodila Goražde i cijelu teritoriju općine. Uspješno izvedenim vojnim operacijama »Krug« i »Drina«, oslobođeno je oko 800 km2 teritorije.


28. septembar 1992

• Srpske snage granatirale groblje u Boljakovom Potoku u Sarajevu za vrijeme sahrane. Ubijeno je 7 i ranjeno 20 civila.


29. septembar 1992

• Formiran Drugi Korpus ARBiH sa sjedištem u Tuzli. Tokom rata u BiH Drugi korpus bio je najveća organizacijsko – formacijska cjelina ARBiH. Ratni komandanti Korpusa; Željko Knez i Sead Delić.


30. septembar 1992

• Srpske snage su protjerale više stotina Bošnjaka i Hrvata s Grbavice u Sarajevu, preko mosta »Bratstvo i jednistvo« kod hotela Bristol.


01. oktobar 1992

• ARBiH pokreće ofanzivu na brčanskom ratištu i probija koridor koji je na najužem mjestu iznosio svega 4 km. Planirano je da se u borbu za koridor uključi i HV (Hrvatska vojska) s lijeve obale Save. Trebalo je da HV sa 37 tenkova podrži operaciju ARBiH, no to se nije dogodilo. Borci ARBiH koji su probili koridor kod sela Gorice i izbili na desnu obalu rijeke Save, nakon 48 sati čekanja morali su se povući.
• U Sarajevu formirana Druga motorizovana brigada. Pod komandom Safeta Zajke brigada je 15 aprila, za ogromne zasluge u ratu prva ponijela viteško odličje (viteška brigada).
06. oktobar 1992

• Srpske snage ušle u Bosanski Brod.


08. oktobar 1992

• Održana prva sjednica Skupštine Republike Bosne i Hercegovine.


10. oktobar 1992

• Srpske snage granatirale su dom za djecu bez roditeljskog staranja (Dom Ljubica Ivezić) na Bjelavama, Sarajevo, i ubile troje a teško ranile trinaestoro djece.


21. oktobar 1992

• Formiran Peti korpus Armije RBiH. Ratni Komandanti korpusa – Ramiz Dreković i Atif Dudaković.


27. oktobar 1992

• Specijalni izvjestitelj za ljudska prava za podrucje bivše Jugoslavije Tadeuš Mazovjecki zatražio da se definiše pojam tzv. sigurnosnih zona na teritoriji BiH, zbog sve većeg krize s izbjeglicama.


29. oktobar 1992

• Srpske snage ušle u Jajce.


30. oktobar 1992

• U selu Boljkovica (zvornička općina) pri pokušaju uspostave koridora prema Srebrenici poginuo je Hajrudin Mešić komandant 1. slavne teočanske brigade.


01. novembar 1992

• U Goraždu formirana Istočnobosanska operativna grupa, kao pretpostavljena komanda svim brigadama na istočnobosanskom ratištu.


12. novembar 1992

• U Grudama održan radni sastanak predsjednika kriznih štabova Hercegovačke regionalne zajednice i predsjednika kriznih štabova Travničke regionalne zajednice. U cilju realizacije zajedničke hrvatske države, dvije regionalne zajednice zatražile su formuliranje pravnih i političkih akata, među kojima proglašenje Hrvatske banovine u BiH i provođenje referenduma za priključenje Republici Hrvatskoj, kao prve faze na putu rješenja hrvatskog pitanja u BiH. Na sastanku, kojim je predsjedavao Mate Boban, konstatovano je da dio vođstva HDZ-a još uvijek podržava »nepostojeću« suverenu Bosnu i Hercegovinu u kojoj bi Hrvatski narod »bio osuđen na genocid i povijesni nestanak«. Predstavnici hrvatskih regionalnih zajednica također su donijeli zaključak o vojnoj pripremi za sukobe sa »svim onim snagama koje će pokušati zaustaviti proces stvaranja slobodne hrvatske države«.


15. novembar 1992

• U duhu političkih odluka Hervcegovačke i Travničke regionalne zajednice HVO uz podršku Hrvatske vojske zavodi potpunu blokadu područja koje kontroliše ARBiH. Blokada traje sve do kraja marta 1994 godine. Na taj način spriječen je svaki pokušaj dopremanja naoružanja, municije i opreme ARBiH.


17. novembar 1992

• Formiran Četvrti korpus ARBiH sa sjedištem u Mostaru. Za komandanta korpusa postavljen je Arif Pašalić.
• U Zenici formirana Sedma muslimanska brigada. Za komandanta postavljen Halil Brzina.


24. novembar 1992

• Srpske snage granatirale Mojmilo, Sarajevo. Ubijeno je 5 a ranjeno 9 civila.


01. decembar 1992

• Formiran Treći korpus ARBiH sa sjedištem u Zenici. Korpus je objedinjavao 14 brigada i veliki broj samostalnih jedinica. K-dant korpusa Sakib Mahmuljin.
• Snage bosanskih Srba vrše snažan tenkovsko-pješadijski napad na Sarajevsko naselje Sokolje. ARBiH odbija napad nanoseći srpskim snagama značajne gubitke. Tom prilikom uništeno je nekoliko tenkova i oklopnih transportera.


08. decembar 1992

• ARBiH oslobađa kotu Vis, a potom i kotu Golo Brdo, strateški važne tačke na platou Žuč sjeverozapadno od Sarajeva. Plato Žuč smješten je između Sarajeva i Vogošće. Vogošća, koja je okupirana na početku rata, bila je snažno uporište VRS. S dominantih kota na platou Žuč artiljerija VRS svakodnevno je tukla vojne, a neselektivno i civilne ciljeve, pretežno urbano područje Sarajeva. Do kraja 1992 i početkom 1993 godine ARBiH postepeno je ovladala strateškim kotama i većim dijelom platoa potisnuvši jedinice VRS prema Vogošći. Na platou Žuč tokom rata vođene su izuzetno teške bitke sa velikim gubicima na obje strane fronta. Na položaje ARBiH na Žuči, u većini slučajeva na kote Vis, Golo Brdo kao i kotu 850, tokom velikih ofanziva, VRS je dnevno ispaljivala i do 4000 granata iz artiljerijskih oruđa različitog kalibra. Borbe na ovom dijelu ratišta vođene su u zonama odgovornosti Prve slavne i Druge viteške motorizovane brigade ARBiH. Zanimljiv je podatak da je u redovima ARBiH na ovom dijelu ratišta bilo dosta vojnika srpske nacionalnosti. Među njima je bio i tenkista Slaviša Šućur koji je prilikom jedne od bitaka za tvornicu Pretis južno od Vogošće, djelujući iz tenka T-55 postigao 44 direktna pogotka u ciljeve. Šućur je dobitnik odlikovanja ARBiH »Zlatni ljiljan«. Vremenom je broj boraca srpske nacionalnosti u redovima ARBiH na ovom dijelu ratišta opao. U nekoliko navrata zabilježeni su slučajevi dezerterstva, pa i izdaje.


14. decembra 1992

• Snage bosanskih Srba pokreću ofanzivu na slobodne brčanske teritorije i probijaju linije odbrane ARBiH u rejonu Donjeg Rahića, južno od Brčkog. Tako se razvila bitka kojom su srpske snage osujetile pripreme ARBiH za presjecanje tzv. brčanskog koridora koji je spajao istočne i zapadne teritorije BiH pod srpskom kontrolom. U borbama u Donjem Rahiću 14 decembra 1992 godina poginuo je Enver Pamukčić. Pamukčić je rođen u Brci 1952 godine. Bio je rezervni oficir JNA. Jedan je od organizatora otpora na brčanskim teritorijama. Obavljao je dužnost predsjednika Kriznog štaba Brčko, a potom i komandanta TO slobodnih brčanskih teritorija.


17 decembra 1992

• Visoki komesar UNHCR-a Sadako Ogata, u pismu generalnom sekretaru UN-a naglasila da bi sigurnost za ugrožena područja BiH trebalo obezbjediti na licu mjesta i to rasporedom mirovnih snaga koje bi pružale zaštitu proganjanim grupacijama.